Als marketeer bekijk ik de discussie van met name uitgevers met verbazing. Lezers kunnen prima zelf uitmaken wat ze willen.
Blog door: Loes Vork
Boeken die met AI zijn gemaakt overspoelen de markt. Uitgevers, boekhandelaren en sommige auteurs roepen ach en wee en vinden dat er maatregelen genomen moeten worden. Als Neerlandica die werkt als marketingtrainer, beheerder van een boekenplatform en auteur (zowel bij een echte uitgever als in eigen beheer) volg ik de discussie met verbazing.
Ik vraag me af wat de lezer er eigenlijk van vindt.
En hoe zit het met de auteurs die juist dankbaar gebruik maken van AI om zichzelf te ondersteunen in het creatieve proces, zodat het een mooi en goed boek wordt?
Ten derde: Hoe zit het met de uitgevers en auteurs die met behulp van AI hun opbrengsten kunnen verbeteren door kosten en/of tijd te besparen in het proces van schrijven, publiceren en verkopen? Mogen ze bijvoorbeeld wel een AI gegenereerde videotrailer maken van een ‘echt’ geschreven boek en door AI gemaakte berichten voor social media, of sturen we daar ook de AI-politie op af?
Lezers zijn prima in staat om zelf te beslissen wat ze willen lezen, en hoe, en om maatregelen te nemen wanneer een besteld boek niet aan de verwachtingen voldoet.
Auteurs en uitgevers die zichzelf als ondernemer beschouwen kunnen zich niet veroorloven om AI links te laten liggen, als dat al mogelijk zou zijn.
Sommige mensen omarmen AI en gebruiken het dagelijks voor werk en hobby. Wanneer ze informatie over een specifiek onderwerp nodig hebben, verzamelen ze dit gewoon zelf met behulp van AI. Vaak weten ze al dat ze daarbij ook de bronnen kunnen checken.
Andere mensen weten niet hoe AI werkt, hebben ethische bezwaren of hebben er simpelweg geen zin in. Die kijken of er misschien een video of podcast over bestaat, of een boek, als ze toevallig van lezen houden of liever papier hebben dan een scherm. Die lezer wil kunnen beoordelen of het gevonden boek beantwoordt aan de wens en gaat af op de flaptekst, inhoudsopgave, een pdf inkijkexemplaar, recensies van andere lezers en informatie over auteur en eventueel uitgever. Een klein deel van deze mensen laat zich ook nog beïnvloeden door de media, beschikbaarheid in de boekhandel (ligt het in stapels op een voorkeursplek?) en advies van boekhandelaars en influencers. Als de inhoud van een boek goed is en aansluit bij de behoefte, maakt het niet uit of daar AI voor of bij is gebruikt.
Sommige lezers zeggen dat ze alleen ‘authentiek’ materiaal willen lezen. Daarbij gaan ze echter voorbij aan het feit dat veel door mensen gemaakt materiaal ook maar gemiddeld is van kwaliteit. Ook laten ze buiten beschouwing dat AI heel goed gebruikt kan worden om een authentiek boek of verhaal te versterken of zelfs maar mogelijk te maken. Ze leven in de illusie dat ze in staat zijn om echt van AI te onderscheiden.
Bovendien negeren ze dat AI tegenwoordig óveral voor wordt gebruikt, op zeer veel verschillende manieren, zelfs door auteurs die dat niet zouden willen. Denk aan een spellingcorrectie die automatisch meeloopt. Online onderzoek voor het verhaal. Een foto waarvan de kleuren worden aangepast. Een achtergrond die van een foto wordt verwijderd. Controle van het manuscript op gebied van spelling of consistentie. Het advies om niet de hele pdf te lezen, maar een AI samenvatting... Wat vandaag nog met de hand of het blote oog moet gebeuren, is morgen al aan AI uit te besteden. Tools die we al heel lang gebruiken zoals programma’s voor tekstverwerking, fotobewerking en opmaak voegen automatisch AI functionaliteiten toe, of we dat willen of niet.
Simpelweg een aanduiding ‘AI gebruikt voor dit boek’ slaat nergens op omdat onduidelijk is waar de grenzen liggen en de techniek zeer veranderlijk is.
Bovendien: als je een boek online bestelt en het valt toch tegen, dan heb je 10 dagen retourrecht. Als lezer onthoud je dat je van deze auteur of uitgever niks meer zal bestellen. Misschien neem je ook de moeite om online een negatieve recensie achter te laten, zodat andere lezers gewaarschuwd zijn.
Voor de auteur/uitgever zijn retouren een kostbaar signaal. Zij zullen een boek graag terugtrekken als blijkt dat iedereen het terugstuurt. Probleem opgelost! Wie intussen wel onbezorgd zaken blijven doen zijn bezorgingsdiensten en de verzendverpakkingsindustrie, maar dat terzijde.
We hebben geen AI labels nodig, maar vertrouwen in lezers en transparantie over inhoud en kwaliteit van een boek. Terwijl namen van uitgevers steeds minder betekenen voor lezers, worden zichtbaarheid en benaderbaarheid van auteurs steeds belangrijker.
Loes Vork is Neerlandica. Zij werkt als marketingtrainer en communicatieadviseur. Zij is auteur van o.a. ‘Uitgelezen’ (2019, eigen beheer) en ‘Denk je dat je mij kunt helpen?’ (2022, Uitgeverij Lucht). In 2023 lanceerde zij met haar dochter Nienke Vork het boekenplatform Bestelbijdeauteur.nl, waar inmiddels meer dan 300 auteurs bij zijn aangesloten.
Loes Vork, Hannah Hansen Fotografie
